ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်?

ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်?

ၶေႃႈၼၢမ်း

ဢၼ် ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ လွင်ႈတၢင်းလၢႆလၢႆလွင်ႈသေ လႆႈႁူပ်ႉထူပ်း လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ယႂ်ႇလူင်။ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ် မူၼ်ႉမႄး ႁႂ်ႈမၼ်း ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၸွမ်း လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း လွၵ်းၵၢတ်ႇ ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႊမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼႆႉ တေမႃးထတ်းသၢင်တူၺ်း လွင်ႈႁူမ်ႇငမ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၽၢႆႇၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ သေ တေဢဝ် လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ပၢႆးၸၢင်ႊ၊

I. လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပၢႆးၸၢင်ႊ

လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ပၢႆးၸၢင်ႊၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈလမ်ႇလွင်ႈ တႃႇတေ မႄးပိူင်ၾၢင် ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၼႆယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးလႄႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ၸင်ႇမီးတၢင်းႁူႉ လႄႈ မီးၽွၼ်းလီမႃး။ လွင်ႈဢဝ် ၶိူင်ႈၸွပ်ႇ လႄႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁင်းမၼ်း မႃးႁူမ်ႈၵၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဝႆးလိူဝ်မႃးသေ လွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈၵေႃႈ ယွမ်းလူင်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ငၢႆႈလူမ်ၸႂ်မႃးယဝ်ႉ။

လိူဝ်ၼၼ်ႉ ပၢႆးၸၢင်ႊ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၶိုတ်းပၢၼ်ၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈငၢႆႈငၢႆႈ လႄႈ မေႃၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်။ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶႅမ်ႉလႅပ်ႈလိူဝ်မႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶဝ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶၢႆၶဝ် ၼမ်မႃးၼၼ်ႉ ငၢႆႈငၢႆႈလူမ်လူမ်။

II. လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းလႄႈ လွင်ႈမႆႈၸႂ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ

လွင်ႈႁူႉႁၼ် လွင်ႈသိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်ယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းၸႂ်ႉၼိုင်ႈပွၵ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တႃႇလူတ်းယွမ်း လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ။ ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းလႆႈ ပွၵ်ႈလဵဝ်ၼၼ်ႉ လႆႈထုၵ်ႇထတ်းသၢင်တူၺ်းသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ် လႆႈၶူၼ်ႉႁႃ ၶူဝ်းၶွင် လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ဢၼ်တေသိုပ်ႇမီးလႆႈ ၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈလႅၵ်ႈလႆၢႈဢၼ်ထၢင်ႇၸႅင်ႈသေပိူၼ်ႈဢၼ်ၼိုင်ႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၼ်ၸၢင်ႈယႃႉလႅဝ်လႆႈ လႄႈ ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈပဵၼ်ယိူဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵွၵ်း ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ၶူဝ်းၶွင် မိူၼ်ၼင်ႇ PLA (ပႃႇလီႇလႅၵ်ႉတိၵ်ႉဢႅတ်ႉသိတ်ႉ) လႄႈ PHA (ပႃႇလီႇႁၢႆႇထရူဝ်ႇၵျီႇဢႄႇလ်ၵႃႇၼူဝ်ႇဢႅတ်ႉ) ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇၶေႃႈတွပ်ႇ တႃႇႁေႃႇထူင် ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉသေ လူတ်းယွမ်းပၼ် လွင်ႈတုမ်ႉတိူဝ်ႉ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

III. လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်းထုၵ်ႇၸႂ်လႄႈ

လွင်ႈၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် လႆႈၸႂ်ၼၼ်ႉ လႅၵ်ႈလၢႆႊမႃး လူၺ်ႈ လွင်ႈၶႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈတူဝ်ထူပ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ လႄႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း သုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶဝ် ပၼ်ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵွၵ်းၼမ်ႉ ဢၼ်မီး ပိူင်ၾၢင် သီ လႄႈ သႅၼ်း လၢႆလၢႆမဵဝ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

တႃႇတေၵမ်ႉထႅမ်လႆႈ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း ထုၵ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉ ပၢႆးၸၢင်ႊ ဢွၵ်ႇၽႅၼ်သၢင်ႈ ၸိတ်ႉတိယ လႄႈ ပၢႆးၸၢင်ႊ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈမႃးယဝ်ႉ။ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၶဝ် ၸၢင်ႊႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵွၵ်းဢၼ် ၵိုင်ႇငၢမ်ႇၵၼ်တင်း မိၵ်ႈမၢႆၶဝ်သေ ၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် ၵူၼ်းၸိူဝ်းၶဝ် ယိူင်းဢၢၼ်းဝႆႉၼၼ်ႉသေ ၸႅၵ်ႇၽႄလႆႈ ၵွၵ်းဢၼ်ၶဝ် ၶႂ်ႈလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဢမ်ႇဝႃႈ ႁၢၼ်ႉၵေႃႇၾီႇ ႁၢၼ်ႉၵိၼ်ၶဝ်ႈဝႆးဝႆး ဢမ်ႇၼၼ် ပၢင်ပွႆးဢၼ်ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းႁဵတ်းႁႂ်ႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်းမႄးပိူင်မၼ်းမႃးယူႇ။

IV. လွင်ႈၵုမ်းထိင်းၼမ်ႉၵတ်ႉလႄႈ လွင်ႈမီးၽွၼ်းလီ

လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈမီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉ ပဵၼ်လွင်ႈယႂ်ႇသုတ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶဝ် သိုပ်ႇလူင်းတိုၼ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လႄႈ ၵၢၼ်ၶူင်သၢင်ႈ ႁႂ်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶဝ် မီးလွင်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈ လႄႈ ယုမ်ႇယမ်လႆႈ ၼႆယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၼႆႉ ၶဝ်ႈပႃး လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ လွင်ႈထွၼ်ဢွၵ်ႇ လီလိူဝ်မႃး၊ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ ႁၢင်ႈၽၢင် ႁွႆးၸဵပ်း လီလိူဝ်မႃး လႄႈ လွင်ႈႁူမ်ႈပွင်း လွၵ်းပိူင် ပႂ်ႉတူၺ်း ၶၢဝ်းယၢမ်းတႄႉတႄႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီၼၼ်ႉၵေႃႈ ၶႂၢၵ်ႈထိုင် လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ။ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်းႁႅင်းလႆႈလီၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၵွမ်ႉၵႃႈ လူတ်းယွမ်းပၼ် ၵႃႈၸႂ်ႉၸၢႆႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ်သေဢမ်ႇၵႃး ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၶဵဝ်လိူဝ်မႃး လႄႈ သိုပ်ႇမီးလႆႈ ၶၢဝ်းႁိုင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၽွၼ်းလီ ဢၼ်ၸွႆႈထႅမ် ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ လႄႈ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။

V. လွင်ႈၶႂၢၵ်ႈၵၢတ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ

ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ၼႂ်းပိုၼ်ႉတီႈလဵဝ်ၵူၺ်း၊ ပဵၼ်ၵၢတ်ႇလုမ်ႈၾႃႉ ဢၼ်မီးၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵူၼ်းပၼ်ၶူဝ်းၶွင် လႄႈ ၵူၼ်းသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင် ၽႄႈၸွတ်ႇတူဝ်ႈလုမ်ႈၾႃႉ။ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆႉ ၵွင်ႉၵၢႆႇၵၼ်တင်း ၵၢတ်ႇဢၼ်ၽုတ်းဢွၵ်ႇမႃး ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ၼမ်ႉမၼ်းၵိၼ် ၼမ်မႃးလႄႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် တၢင်းၵိၼ်တၢင်းယႅမ်ႉ ၶႂၢၵ်ႈၵႂၢင်ႈမႃးလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၼမ်မႃး။

ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶဝ် ၶႂၢၵ်ႈၼႃႈၵၢၼ်ၶဝ် ၼႂ်းမိူင်းဢၼ် ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးၼၼ်ႉသေ ၵေႃႇတင်ႈ လွင်ႈႁူမ်ႈမိုဝ်းၵၼ် လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၼႅၵ်ႉဝွၵ်ႉ ၽႄႈတိူၼ်း ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တႃႇတေ ဢဝ်တိုဝ်ႉတၢင်းမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶႂၢၵ်ႈလုမ်ႈၾႃႉၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၶေႉၶဵင်ႇၵၼ် လႄႈ လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း မီးလွင်ႈတူင်ႉၼိုင် လႄႈ တုမ်ႉတွပ်ႇလႆႈ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း လွၵ်းၵၢတ်ႇ ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵမ်းလိုၼ်း

ဢၼ် ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမႆႈၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ လႆႈၶၢမ်ႇလွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ဢၼ်ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ဢၼ်ပၢႆးၸၢင်ႊၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး၊ လွင်ႈမႆႈၸႂ် လွင်ႈသိုပ်ႇမီးလႆႈ၊ လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း ထုၵ်ႇၸႂ်၊ ယွၼ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီး တုမ်ႉတွပ်ႇပၼ် လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉလႄႈ မၼ်းလႆႈႁၢင်ႈႁႅၼ်းဝႆႉ တႃႇမိူဝ်းၼႃႈ ဢၼ်တေႁူမ်ႈပွင်း လွင်ႈၶူင်သၢင်ႈမႂ်ႇ၊ တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄးၸွမ်း လွင်ႈတၢင်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်လွင်ႈလူဝ်ႇ ဢၼ်လဵဝ်ၵွႆး၊ မၼ်းပဵၼ် လွၵ်းလၢႆး တႃႇႁႂ်ႈ မီးလွင်ႈၶေႉၶဵင်ႇ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈဝႆးဝႆးၼႆႉ။