ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ မီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်?

ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ မီးပၢႆးဝူၼ်ႉမႂ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်သင်?

ၶေႃႈၼၢမ်း

ၼႂ်းပၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝႆးဝႆးၼႆႉ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ လႆႈလႅၵ်ႈလၢႆႈမႃး တင်းၼမ် ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် လႆႈၸႂ် လႄႈ လွင်ႈမႆႈၸႂ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉဝႃႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၼႆႉ သိုပ်ႇၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းလႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ၶိူင်ႈႁေႃႇၶိူင်ႈ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ဢၼ်တေ ထိင်းသိမ်းလႆႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉၵွႆးဢမ်ႇၵႃး တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ သိုပ်ႇမီးလႆႈ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼႆႉ တေၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈလွၵ်းၵၢတ်ႇ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ တေဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ် လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၶိုၼ်းမႂ်ႇ လႄႈ လွင်ႈႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ ၽွင်းၼၼ်ႉ တေၼႄပၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ၶွင်ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ pၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းလႅတ်ႉသတိၵ်ႉ ၼႂ်းၼႃႈလိၼ် ဢၼ်လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးၼႆႉ။

I. လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ ၵၢၼ်ႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ

ၵၢၼ်ႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈ ၵွၵ်းၸေႈ ဢၼ်ၸႂ်ႉတိုဝ်း ၾိင်ႈထုင်းသေ မႃးထိုင် ၶိူင်ႈႁေႃႇ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈ ဢၼ်ႁဝ်းႁၼ်ယူႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈ လွၵ်းၵၢတ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ပဵၼ်ယွၼ်ႉ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႈမႃးလွင်ႈထုၵ်ႇၸႂ်လႄႈ လွင်ႈမႆႈၸႂ် လွင်ႈသိုပ်ႇမီး။

1.1 လၢႆးႁေႃႇထူင် ၾိင်ႈထုင်း လႄႈ လၢႆးႁေႃႇထူင် ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇ

လွၵ်းလၢႆးႁေႃႇထူင် ၸွမ်းၼင်ႇၽိင်ႈထုင်းၼႆႉ ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵွၵ်းၸေႈ လႄႈ ထူင်မၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းၼႆႉယဝ်ႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇမီးလွင်ႈၶၢမ်ႇႁိုင်လႄႈ ဢမ်ႇထုၵ်ႇမႅၼ်ႈ တႃႇတေထိင်းသိမ်း ၼမ်ႉၼၵ်း လႄႈ ၼမ်ႉၼၵ်း ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၼၼ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လႅၵ်ႈလၢႆႈပဵၼ်မႃး လွင်ႈႁေႃႇပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈႁေႉၵင်ႈ လႄႈ လွင်ႈႁႄႉၵင်ႈ လွင်ႈမႆႈၶိူင်ႈၶႅင် လီလိူဝ်မႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

1.2 ၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်မိုတ်ႈၵိုဝ်းၸမ်ၸႂ်သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး

လွင်ႈၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် တုၵ်းယွၼ်း ၶိူင်ႈႁေႃႇ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈဢၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိုၼ်းမႂ်ႇ လႄႈ ဢၼ်ၸၢင်ႊ ယႃႉၵဝ်း တူဝ်မီးၸႂ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈလဵဝ် ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၶဝ် ၶၢႆႉၵႂႃႇၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶိူင်ႈဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၽိုၼ်လိၵ်ႈ လႄႈ ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၼ်ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ်ၼၼ်ႉ ၼမ်မႃးတိၵ်းတိၵ်းယဝ်ႉ။

II. လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလွၵ်းၵၢတ်ႇ ၼႂ်းၵၢၼ်ႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ

ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၼၼ်ႉ လႆႈႁၼ် လွင်ႈဢၼ်လီမၢႆတွင်း လၢႆလၢႆဢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွၵ်းၵၢတ်ႇ ၶိုၼ်းမႄးပိူင်မၼ်းမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ 2 ဢၼ် ပဵၼ်-

2.1 လွင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်းၶူဝ်းၶွင်ဢၼ်ၸၢင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈမႂ်ႇ

လွင်ႈသိုပ်ႇမီး လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼႆႉ ပဵၼ်ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈသုတ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ။ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ဝႆႉၸႂ်ယႂ်ႇၼိူဝ် သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လိူဝ်ၵူႊပွၵ်ႈလႄႈ ယွၼ်ႉၼၼ် ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ် ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိုၼ်းလီၶိုၼ်းၼၼ်ႉ မႃးသႂ်ႇၼႂ်း ၶိူင်ႈႁေႃႇၶိူင်ႈၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၼႆႉ ယၢမ်းလဵဝ် ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵွၵ်းဢၼ်ဢဝ် ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၸၢင်ႈယႃႉၵဝ်းလႆႈ မိူၼ်ၼင်ႇ PLA (Polylactic Acid) ဢၼ်လုၵ်ႉတီႈ ထၢတ်ႈယၢင်ၶဝ်ႈၵၢပ်ႇသေ ႁဵတ်းဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၵွၵ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ်သေဢမ်ႇၵႃး မီးထၢတ်ႈၵႃႇပုၼ်ႇ ဢေႇလိူဝ်ၵဝ်ႇ။

2.2 လွင်ႈႁေႃႇႁွပ်ႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်းသုၼ်ႇတူဝ်

ၼႂ်းပၢၼ် ဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ၶႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈတူဝ်ထူပ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ လႄႈ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၼႆႉ မၼ်းၶႂၢၵ်ႈၵႂႃႇထိုင် ၵၢၼ်ႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ဢၼ်ၶွမ်ႇပၼီႇၶဝ် ၸႂ်ႉတိုဝ်း ပၢႆးၸၢင်ႊ ၵၢၼ်ဢိတ်ႇလိၵ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်တၢင်ႇမၢႆ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼၼ်ႉသေ ပၼ်တၢင်းလိူၵ်ႈ တႃႇႁေႃႇ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း သုၼ်ႇတူဝ်ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လူၺ်ႈၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ဢၼ်မီးၶိူင်ႈၶူဝ်း တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈမၼ်း ထုၵ်ႇၸႂ်ၼၼ်ႉသေ ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ် ၸၢင်ႊဢိတ်ႇဢွၵ်ႇ ပိူင်ၾၢင် ၸိုဝ်ႈ လႄႈ ၶေႃႈၵႂၢမ်း ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ပိူၼ်ႈ တီႈၼိူဝ်ၵွၵ်းဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၼၼ်ႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် မီးသတ်ႉၸႃႇ ၼိူဝ် ၶိူင်ႈမၢႆ လႄႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ် ၶဝ်ႈၸႂ်မႃး။

III. ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ

ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ လဵၼ်ႈပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ တႃႇႁဵတ်းသၢင်ႈ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉ။ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ လႆႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တႃႇတေၵိုင်ႇငၢမ်ႇတင်း လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ဢၼ်မီးၽွၼ်းလီ၊ ဢၼ်ဝႆး လႄႈ ဢၼ်သိုပ်ႇမီးလႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

3.1 လွင်ႈမီးၽွၼ်းလီလႄႈ လွင်ႈဝႆး

ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ဢၼ်ၶိုတ်းၵၢပ်ႈၼႆႉ မီးၽွၼ်းလီ သုင်သုတ်းသေ ၼႂ်းၶၢဝ်းယၢမ်းပွတ်းဢွၼ်ႇၵွႆး ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၵွၵ်းၼမ်ၼမ်။ လွင်ႈၼႆႉ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵူၼ်းႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၶဝ် ၸၢင်ႊႁဵတ်းၸွမ်း လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ၵၢတ်ႇဢၼ်ယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉသေ ၶူဝ်းၶွင်ၶဝ် တေသိုပ်ႇမီး လွင်ႈမႂ်ႇမႂ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

3.2 ၽၢင်ႁၢင်ႈလွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း

ၶွမ်ႇပၼီႇ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈႁဵတ်းၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ဢၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇၼၼ်ႉ ဢဝ်ၽွၼ်းလီ ဢၼ်တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၶဝ် သိုပ်ႇမီး လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼၼ်ႉ သႂ်ႇပႃးဝႆႉ။ ၼႂ်းၼၼ်ႉ ပႃးၸဵမ် လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵွၵ်း ဢၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၶိုၼ်းၼၼ်ႉသေ ႁႂ်ႈလွင်ႈလူႉသုမ်း ဢေႇသုတ်း လႄႈ ႁႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ႁႅင်းၾႆးၾႃႉ ႁႂ်ႈလီတီႈသုတ်း။

IV. ၵမ်းလိုၼ်း

ပေႃးတေလၢတ်ႈၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင်ၸိုင် ၸုမ်း ႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးၼႆႉ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃး တႃႇတေၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် လွင်ႈတုၵ်းယွၼ်း ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်း ဢၼ်ႁူႉလွင်ႈ သိုင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လႄႈ ၸိူဝ်းႁႃ လွင်ႈတူဝ်ထူပ်း ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၼႆႉ ၸီႉၼႄ ၵၢၼ်ပၢႆးမၢၵ်ႈမီး ႁႂ်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ၶိုၼ်း လႄႈ လွၵ်းလၢႆး ဢၼ်ၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇ ႁႂ်ႈမၼ်း ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း တူဝ်ၵဝ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶိူင်ႈႁဵတ်းဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇၵွၵ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵႅၼ်ၵၢင် လွင်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႈၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၽူႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇၶဝ် ၸၢင်ႈႁဵတ်းၸွမ်း လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉသေ တိုၵ်ႉထိင်းသိမ်းလႆႈ လွင်ႈမီးၽွၼ်းလီ လႄႈ လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်းၼၼ်ႉယူႇ။ ယွၼ်ႉပၢႆးမၢၵ်ႈမီး သိုပ်ႇၶူင်သၢင်ႈဢွၵ်ႇမႃးလႄႈ ႁဝ်းၶႃႈ တေၸၢင်ႊမုင်ႈမွင်း လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ဢၼ်လီမူၼ်ႈသိူဝ်း ၼႂ်းၵၢၼ်ႁေႃႇဢၢႆႇသ်ၶရဵမ်ႇ ဢၼ်တေၵမ်ႉထႅမ်ပၼ် သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လႄႈ တၢင်းၶႂ်ႈလႆႈ ၵူၼ်းၸႂ်ႉတိုဝ်းၶဝ်ၼၼ်ႉယူႇ။