ၶေႃႈလမ်ႇလွင်ႈ လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁၢင်ႈ ႁွင်ႈပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ

ၶေႃႈလမ်ႇလွင်ႈ လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁဵတ်းႁၢင်ႈ ႁွင်ႈပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ

ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၵၢပ်ႈပၢၼ်မႂ်ႇၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼမ်ႉၼၵ်းမၼ်း မဝ်မၢင် ၶၢမ်ႇႁိုင် လႄႈ ဢမ်ႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ သိင်ႇဝႅတ်ႉလွမ်ႉ လူႉလႅဝ်လႄႈ ၸႂ်ႉတိုဝ်း ထူင်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၵႂၢင်ႈၵႂၢင်ႈၶႂၢင်ၶႂၢင် ၼႂ်းလၢႆလၢႆပၢႆး။ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ထူင်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉၼႆႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင်ၼိူဝ် ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁွင်ႈႁၢမ်းလူမ်းၼၼ်ႉ တင်းၼမ်။ ၼင်ႇႁိုဝ် ၽိူၼ်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ တေထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ပိူင်ၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉ တေလႆႈၸႂ်ႉတိုဝ်း လွင်ႈၵုမ်းထိင်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ဢၼ်တႅတ်ႈၼႅတ်ႈ ၼႂ်းၶၢဝ်းတၢင်း ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁၢင်ႈၽၢင် ႁႅင်းလူမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၼႂ်းလိၵ်ႈၼႆႉ တေၶူၼ်ႉၶႂႃႉ လွင်ႈပိူင်လူင် ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း တႃႇပီႊ 2019 ၼႆႉ။ ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁၢင်ႈႁၢမ်းပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ, ယိူင်းဢၢၼ်း တႃႇပဵၼ် ၶေႃႈဢၢင်ႈဢိင် တႃႇၶမ်ႇပၼီႇ တႃႇႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်။

I. လွင်ႈလိူၵ်ႈ လႄႈ လွင်ႈၵုမ်းၵမ် ၽိုၼ်လိၵ်ႈပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ

ၼမ်ႉၵတ်ႉ ထူင်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉၼႆႉ ပိူင်လူင်မၼ်း မၼ်းဢိင်ၼိူဝ် လွင်ႈလိူၵ်ႈဢဝ် ၽိုၼ်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၽႅၼ်ႇပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၼ်ၵႆႉၸႂ်ႉတိုဝ်းၼၼ်ႉ ပဵၼ် ၽႅၼ်ႇပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ (PP)၊ လိူၵ်ႈဢဝ် ၽိုၼ်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၼ်ၶိုၵ်ႉၶႅမ်ႉၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ ၵႅၼ်ႇၶႅင် လႄႈ ၶၢမ်ႇႁိုင် လႆႈလီငၢမ်း။ ၽွင်းမိူဝ်ႈသိုဝ်ႉၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ လူဝ်ႇလႆႈလိူၵ်ႈဢဝ် ၽူႈပၼ်ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ဢၼ်ၼိမ်သဝ်း လႄႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်လီသေ တေလႆႈၵူတ်ႇထတ်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၽိုၼ်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၵူႈၸုမ်ႇ ႁႂ်ႈမၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ၶေႃႈတၢင်ႇလဝ်ႈ ဢၼ်လူဝ်ႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇၼၼ်ႉယူႇ။

II. ၵၢၼ်မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ လႄႈ ၵၢၼ်တတ်းသိၼ်

ၵၢၼ်မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃးၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၵူႈဝၼ်း
လွင်ႈႁဵတ်းၵၢၼ် ဢၼ်ၼိမ်သဝ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁွင်ႈပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၼၼ်ႉ လႆႈပိုင်ႈဢိင် လွင်ႈမႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး တႃႇသေႇယဝ်ႉ။ ႁႂ်ႈၵူတ်ႇထတ်းတူၺ်း ၶိူင်ႈၸႂ်ႉတိုဝ်း ၵူႊဢၼ် မိူၼ်ၼင်ႇ ၶိူင်ႈပၼ်တၢင်းမႆႈ ၶိူင်ႈပၢမ်ႉလူမ်း လႄႈ ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁွႆး ႁႂ်ႈမၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်လႆႈလီငၢမ်း။ ပိူင်လူင်မၼ်း ထုၵ်ႇလီဝႆႉၸႂ် လွင်ႈႁဵတ်းလွင်ႈမူတ်းသႂ် ၽိဝ်ၼႃႈ ႁွႆးၸဵပ်း ၼင်ႇႁိုဝ် တေဢမ်ႇမီး ၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ၵိုတ်းဝႆႉ ဢၼ်ၸၢင်ႊတုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၽိဝ်ၼႃႈ ၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈတႅၵ်ႈၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃး
လွင်ႈတႅၵ်ႈၼိူင်း ၶွင် ၶိူင်ႈႁဵတ်းႁၢင်ႈႁႅင်ႈထႅဝ်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ၼႆႉ ၵဵဝ်ႇၵပ်းၵမ်းသိုဝ်ႈတင်း လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉၶူဝ်းၶွင်။ ၵွၼ်ႇပႆႇႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁႂ်ႈမႄးပၼ် လွင်ႈမႆႈ ႁႅင်းတဵၵ်း ၶၢဝ်းယၢမ်း ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ၸွမ်းၼင်ႇ ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ လႄႈ လွင်ႈလူဝ်ႇ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈၼၼ်ႉ။ ႁဵတ်းၵၢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ဢၼ်လဵၵ်ႉလဵၵ်ႉ တႃႇတေ မူၼ်ႉမႄး ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ႁႂ်ႈပဵၼ် ၸၼ်ႉဢၼ်လီသုတ်းသေ ႁႂ်ႈမၼ်ႈၸႂ် လွင်ႈၼိမ်သဝ်း လႄႈ လွင်ႈမိူၼ်ၵၼ် ၼႂ်းၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တင်းၼမ်။

III. ၵၢၼ်ၵုမ်းၵမ် လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ

ၵုမ်းထိင်းတၢင်းမႆႈ
လွင်ႈမႆႈၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၽိူၼ်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ လွင်ႈမႆႈလိူဝ်ႁႅင်းၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် လူႉလႅဝ်ၵႂႃႇသေ လွင်ႈမႆႈဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်မႃး ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈ။ မၼ်းလမ်ႇလွင်ႈတႃႇတေၵုမ်းထိင်း တၢင်းမႆႈ ၶိူင်ႈပၼ်တၢင်းမႆႈ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈၼႅတ်ႈသေ ႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်မႃး ၼႂ်းၵႄႈ တၢင်းမႆႈ ဢၼ်ထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

ၵုမ်းထိင်းႁႅင်းလူမ်းႁႅင်ႈ
ႁႅင်းတဵၵ်း Vacuum ၼႆႉ မၼ်းတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈၶွတ်ႇၽွတ်ႈ ၶႅပ်းႁၢင်ႈ ၵမ်းသိုဝ်ႈ။ ႁႅင်းတဵၵ်းႁၢမ်းလူမ်း ဢမ်ႇတဵမ်ထူၼ်ႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈပဵၼ်မႃး ဢမ်ႇလီသေ ႁႅင်းတဵၵ်းဢၼ်ပူၼ်ႉတီႈၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶူဝ်းၶွင် တႅၵ်ႇယၢႆႈၵႂႃႇ။ ႁႅင်းႁႅင်းႁႅင်ႈၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီဢဝ် ၶိူင်ႈၵုမ်းထိင်း ပၢမ်ႉႁႅင်းႁႅင်ႈၼၼ်ႉသေ ၸႅၵ်ႇပၼ် ႁႂ်ႈမၼ်းၼိမ်သဝ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းၵၢၼ် ႁၢင်ႈၽၢင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈၵုမ်းထိင်း လၢႆးႁဵတ်းလၢႆးသၢင်ႈ လွင်ႈလူမ်းမႆႈ
လၢႆးႁဵတ်းႁႂ်ႈၵတ်းယဵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၶၵ်ႉတွၼ်ႈဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဝၢႆးသေ ပဵၼ်မႃးယဝ်ႉ။ လွင်ႈလူမ်းမႆႈဝႆးဝႆးၼႆႉ ၸၢင်ႊႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈၶီၸႂ်ၼႂ်းၶူဝ်းၶွင် ၼမ်မႃးသေ လွင်ႈလူမ်းမႆႈထိူင်းၼၼ်ႉ ၸၢင်ႊတုမ်ႉတိူဝ်ႉ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ထုၵ်ႇလီၵုမ်းထိင်း တၢင်းဝႆး လွင်ႈလူမ်းမႆႈ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃး လူၺ်ႈ လွၵ်းလၢႆး ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းမႆႈ ႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင် တေမီး ႁၢင်ႈၽၢင် လႄႈ တၢင်းယႂ်ႇ ဢၼ်ၼိမ်သဝ်း ၽွင်းမိူဝ်ႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈလူမ်းမႆႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

IV. ၵၢၼ်ၵူတ်ႇထတ်း လႄႈ ၵၢၼ်ၸၢမ်းတူၺ်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း

ၵၢၼ်ထတ်းတူၺ်းၽၢင်ႁၢင်ႈ
ဝၢႆးသေ ႁဵတ်းပဵၼ် ၽိူၼ်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉယဝ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇထတ်း ၽၢင်ႁၢင်ႈမၼ်း ႁႂ်ႈဢမ်ႇမီးလွင်ႈၽိတ်းပိူင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၽွင်မွၵ်ႇ တႅၵ်ႇ ဢမ်ႇၼၼ် လွင်ႈႁၢင်ႈၽၢင် ဢၼ်ဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ် တီႈၼိူဝ်ၽိဝ်ၼႃႈမၼ်း။ တွၼ်ႈတႃႇၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်လူဝ်ႇၶိုၵ်ႉတွၼ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇထတ်း လွင်ႈၽိဝ်ၼႃႈမၼ်း ၼႅၼ်ႈၼႃ ႁႂ်ႈမၼ်း ႁၢင်ႈလီ။

လွင်ႈတႅၵ်ႈ တၢင်းယႂ်ႇ
ၸႂ်ႉတိုဝ်းၶိူင်ႈတႅၵ်ႈ တႃႇတႅၵ်ႈ တၢင်းယႂ်ႇ ထူင်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ႁႂ်ႈတႅတ်ႈတေႃး ႁႂ်ႈမၼ်းထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း ၶေႃႈမၵ်းမၼ်ႈ ပိူင်ၾၢင်ၼၼ်ႉ။ တွၼ်ႈတႃႇ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ပဵၼ်ၸုမ်းပဵၼ်ၸုမ်းၼၼ်ႉ ထုၵ်ႇလီၵူတ်ႇထတ်း တူဝ်ယၢင်ႇ ႁႂ်ႈၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၼၼ်ႉ မိူၼ်ၵၼ် လႄႈ ၼိမ်သဝ်း။

လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ
ႁဵတ်းလွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း ၼိူဝ်ၽိူၼ်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ တႃႇတေၶၢမ်ႇလႆႈ ႁႅင်းတဵၵ်း၊ လွင်ႈၸၢမ်းတူၺ်း လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈၼႆႉ ၸွႆႈထႅမ် တႃႇႁူႉႁၼ် ပၼ်ႁႃ ဢၼ်ၸၢင်ႊပဵၼ် လွင်ႈၶိုၵ်ႉတွၼ်း လႄႈ ပၼ်ၶႂၢင်ႉ တႃႇတေ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း။

V. လွင်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈလီလိူဝ်မႃး တႃႇသေႇ

ၵၢၼ်ထတ်းသၢင်ၶေႃႈမုၼ်းလႄႈ ၶေႃႈတွပ်ႇ
ထတ်းသၢင်ၶေႃႈမုၼ်း ဢၼ်လႆႈမႃးတီႈ လၢႆးႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တႃႇႁူႉႁၼ် လွင်ႈတၢင်း ဢၼ်လမ်ႇလွင်ႈ ဢၼ်တုမ်ႉတိူဝ်ႉ ၼမ်ႉၵတ်ႉ လႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ လွင်ႈမူၼ်ႉမႄး လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းႁႂ်ႈ လီလိူဝ်မႃး ၸွမ်းၶၢဝ်းယၢမ်း။ ၵေႃႇတင်ႈ လွၵ်းလၢႆး ပၼ်ၶေႃႈတွပ်ႇ ဢၼ်မီးၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇတေ တၢင်ႇလၢတ်ႈ လွင်ႈႁဵတ်းဢွၵ်ႇ တီႈႁွင်ႈၵၢၼ် ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ လႄႈ ႁႂ်ႈလီလိူဝ်မႃး ဝႆးဝႆး။

ၵၢၼ်ၽိုၵ်းၽွၼ်ႉ လႄႈ ၵၢၼ်ယုၵ်ႉမုၼ်းပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ
ႁဵတ်းပၢင်သွၼ်ပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ တႃႇၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ် ႁႂ်ႈမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ ၵၢၼ်ႁဵတ်းၵၢၼ် လႄႈ ႁႂ်ႈမီးတၢင်းႁူႉ လွင်ႈၼမ်ႉၵတ်ႉ တႃႇသေႇ။ လူၺ်ႈလွင်ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်း လႄႈ လွင်ႈႁဵတ်းသၢင်ႈ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆးသေ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ၶဝ် တေမေႃၸႂ်ႉတိုဝ်း လႄႈ မႄးၵုမ်းလုမ်းလႃး ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ လီလိူဝ်မႃးသေ တေႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၵၢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ မီးၽွၼ်းလီ လႄႈ ၶူဝ်းၶွင် တေမီးၼမ်ႉၵတ်ႉ လီလိူဝ်မႃး။

ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၶိူင်ႈၸၢၵ်ႈ ဢၼ်ႁဵတ်းဢွၵ်ႇ ႁွင်ႈႁၢမ်းလူမ်း ၼႂ်းထူင်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်ၶူင်းၵၢၼ် ဢၼ်မီးပိူင် ဢၼ်ပႃးလၢႆလွင်ႈ မိူၼ်ၼင်ႇ ၶူဝ်းၶွင်ၵဝ်ႇ၊ ပေႃးၵုမ်းၵမ် ၶိုၵ်ႉတွၼ်း ႁၢဝ်ႈႁႅင်းလႄႈ ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် တႃႇသေႇၼၼ်ႉၵွႆး ၸင်ႇတေႁဵတ်းဢွၵ်ႇလႆႈ ထူင်ပလၢတ်ႉသတိတ်ႉ ဢၼ်မီးၶိုၵ်ႉတွၼ်း ႁႂ်ႈထုၵ်ႇမႅၼ်ႈၸွမ်း လွင်ႈလူဝ်ႇ ၼႂ်းၵၢတ်ႇၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ၶမ်ႇပၼီႇၶဝ် ထုၵ်ႇလီဝႆႉၼၵ်းၼိူဝ် ၵၢၼ်ၵုမ်းထိင်း ၶိုၵ်ႉတွၼ်း သေ သိုပ်ႇယုၵ်ႉမုၼ်း ၸၼ်ႉပၢႆးပၺ်ႇၺႃႇ လႄႈ ၼမ်ႉၵတ်ႉ ၽူႈၸတ်းၵၢၼ်ၶဝ် ႁႂ်ႈၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင် ၼႂ်းလွၵ်းၵၢတ်ႇ ႁႂ်ႈလႆႈ လွင်ႈမၼ်ႈၵိုမ်း ဢၼ်မၼ်ႈၵိုမ်း